72 uur zonder stroom: Van analyse naar gezamenlijke paraatheid
Op 15 januari 2026 kwamen 46 top-bestuurders uit overheid, vitale sectoren en het bedrijfsleven samen in de Krachtcentrale in Huizen voor het Whole-of-Society Bestuurdersdiner. Een toepasselijke plek: een voormalige energiecentrale waar ooit eigen stroom werd opgewekt om continuïteit te garanderen. Precies die continuïteit stond centraal bij een indringende vraag: wat gebeurt er met Nederland als de stroom 72 uur uitvalt?
Waarom 72 uur alles verandert
De impactanalyse van de Kopgroep Nationale Weerbaarheid en Veiligheid liet zien dat zonder elektriciteit vrijwel alle vitale functies direct onder druk komen te staan:
• betalingsverkeer en digitale dienstverlening vallen uit
• zorgprocessen en medische systemen stoppen
• brandstofvoorziening en logistiek stagneren
• communicatie met burgers wordt beperkt
Dit maakt duidelijk dat een stroomuitval niet slechts een technisch probleem is, maar een maatschappelijke ontwrichting.
Van weerbaarheid naar paraatheid
Weerbaarheid gaat over het opvangen van schokken. Paraatheid gaat over vooraf georganiseerde capaciteit en samenwerking wanneer systemen falen. Precies daar ligt de toegevoegde waarde van Infra Capacity Alliance (ICA): het verbinden van private capaciteit aan publieke crisisstructuren voordat de crisis zich aandient.
Tijdens het diner kwamen drie structurele spanningen naar voren:
1. Optimisme versus realisme: alleen oefenen geeft vertrouwen
2. Top-down versus bottom-up: centrale regie én lokale uitvoering zijn nodig
3. Publiek versus privaat: kritieke capaciteit zit bij bedrijven, verantwoordelijkheid bij de overheid
Lokale bestuurders zien noodzaak van samenwerking
Ook lokaal bestuur herkent het belang van deze voorbereiding. In AD Stentor geeft Ton Heerts, burgemeester van Apeldoorn, aan dat inwoners in tijden van crisis in de eerste plaats naar hun gemeente kijken. Dat vraagt om realistische plannen én om samenwerkingen met partijen die kunnen opschalen wanneer de situatie daarom vraagt.
De samenwerking rond noodsteunpunten laat zien dat weerbaarheid niet uitsluitend een overheidstaak is. De complexiteit en omvang van hedendaagse crises maken samenwerking met het bedrijfsleven onmisbaar.
De ICA-aanpak: van versnippering naar samenhang
ICA adresseert deze spanningen door publieke regie en private uitvoeringskracht structureel met elkaar te verbinden. In plaats van in crisistijd te moeten zoeken naar leveranciers, contracten en beschikbaarheid, zorgt ICA ervoor dat cruciale capaciteit vooraf is georganiseerd. Noodstroomvoorzieningen, logistieke middelen, IT-capaciteit en specialistische expertise worden niet pas op het moment van uitval bijeengebracht, maar zijn al onderdeel van een voorbereid netwerk.
Daarbij maakt ICA vooraf heldere afspraken over inzet, responstijden, verantwoordelijkheden en aansturing. Overheden weten welke capaciteit beschikbaar is en onder welke voorwaarden, terwijl bedrijven weten wanneer, hoe en binnen welk kader zij worden ingezet. Zo ontstaat wederzijdse zekerheid in plaats van ad-hoc improvisatie. Door deze private capaciteit bovendien te verankeren in publieke crisisstructuren, zoals veiligheidsregio’s en noodsteunpunten, blijft de overheid regie voeren terwijl de uitvoeringskracht uit de markt wordt benut, gelijk zoals ICA en de VRU dat momenteel in co-creatie doen.
Van analyse naar actie
Deze manier van werken wordt nu concreet gemaakt in drie gezamenlijke initiatieven die tijdens het Bestuurdersdiner zijn gestart.
Met Van Papier naar Praktijk gaan organisaties hun crisisplannen niet alleen naast elkaar leggen, maar ook gezamenlijk oefenen met realistische scenario’s van een 72-uurs stroomuitval. Daarbij wordt niet gesimuleerd met aannames, maar gewerkt met echte capaciteit en echte afhankelijkheden.
Met het Weerbaarheidsbericht ontwikkelen en testen veiligheidsregio’s en kennisinstellingen een eenduidige manier om burgers tijdens een stroomuitval te informeren via noodsteunpunten. ICA-partners leveren daarbij de faciliteiten, noodstroom en ondersteuning die nodig zijn om deze informatiepunten daadwerkelijk operationeel te houden.
Met het Noodpakket van NL brengen ICA, netbeheerders en andere partners in kaart welke noodstroom, menskracht en logistieke middelen in Nederland beschikbaar zijn en hoe deze snel en gecoördineerd kunnen worden ingezet wanneer de reguliere infrastructuur wegvalt.
Samen zorgen deze initiatieven ervoor dat paraatheid niet langer een abstract beleidsbegrip is, maar een operationeel georganiseerd vermogen waar Nederland in een crisis daadwerkelijk op kan terugvallen.
Samen Sterk | Weerbaarheid organiseren, paraatheid garanderen
